Wpływ stylu przywiązania na życie seksualne pary

Jaki jest wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach? Zanim odpowiem na to pytanie, warto zaznajomić się z teorią przywiązania. Teoria przywiązania, pierwotnie opracowana przez Johna Bowlby’ego, zakłada istnienie trzech systemów przywiązania. W dorosłych relacjach style te dzielą się na dwa główne wymiary niepokoju: lęk przed odrzuceniem (anxiety) oraz unikanie bliskości (avoidance). Osoby o niskim natężeniu obu tych cech uznaje się za bezpiecznie przywiązane, co stanowi fundament dla stabilnego i pozytywnego zaangażowania seksualnego.

Jednak w przypadku osób niepewnych, wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach staje się znacznie bardziej problematyczny. Lęk wiąże się z nadmierną czujnością dotyczącą zaangażowania partnera, podczas gdy unikanie objawia się dystansowaniem emocjonalnym i potrzebą samowystarczalności

Osoby wykazujące wysoki poziom unikania często stosują strategie mające na celu ograniczenie intymności. Jak wykazują badania, wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach u osób unikających manifestuje się poprzez unikanie stosunków seksualnych oraz (w przypadku kobiet) rzadsze fantazjowanie o partnerze.

Dla osób unikających bliskość może być zagrażająca, dlatego traktują one seks instrumentalnie lub dystansują się od niego, aby zachować poczucie niezależności. W stałych relacjach, gdzie intymność jest naturalnym elementem, osoby te mogą doświadczać trudności z podnieceniem i satysfakcją, co bezpośrednio przekłada się na jakość życia pary.

Badania wskazują, że osoby o unikającym stylu przywiązania stosują fantazje seksualne jako jedno z narzędzi służących do ograniczania intymności w relacji. Poniżej przedstawiam szczegółowe wnioski z analizy przeprowadzonej przez Brassarda i współpracowników:

• Unikanie fantazji o partnerze: Styl unikający wiąże się ze strategiczną „deaktywacją” systemu przywiązania, co w sferze seksualnej objawia się m.in. rzadszym snuciem romantycznych i seksualnych fantazji na temat stałego partnera.
• Różnice płciowe: W badaniu przeprowadzonym na parach w stałych związkach zaobserwowano, że ten konkretny mechanizm – unikanie fantazji o partnerze – był statystycznie istotny głównie u kobiet. Kobiety o wysokim poziomie unikania rzadziej uwzględniały swojego partnera w swoich snach i wyobrażeniach seksualnych.
• Wpływ partnera: Interesującym odkryciem jest tzw. „efekt partnera”. Kobiety rzadziej fantazjują o swoim mężczyźnie nie tylko wtedy, gdy same mają styl unikający, ale również wtedy, gdy to ich partner charakteryzuje się wysokim poziomem unikania. Sugeruje to ogólny brak pasji lub mniejsze zaangażowanie w relację, gdy pojawia się w niej unikanie.
• Fantazje o innych osobach: Choć badanie Brassarda nie mierzyło bezpośrednio fantazji pozamałżeńskich, autorzy powołują się na teorię, według której osoby unikające mogą celowo wyobrażać sobie seks z innymi osobami (spoza związku). Ma to służyć tworzeniu dystansu psychicznego wobec stałego partnera i chronić ich przed nadmierną bliskością.
• Brak związku u mężczyzn: W przypadku mężczyzn biorących udział w badaniu, ich własny styl unikający nie okazał się istotnym predyktorem częstotliwości fantazjowania o partnerce w analizie regresji, co różniło ich od badanych kobiet.

Zupełnie inaczej wygląda wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach u osób z wysokim lękiem przed odrzuceniem. Takie osoby często angażują się w aktywność seksualną, aby zyskać zapewnienie o miłości partnera lub przyciągnąć jego uwagę.

Ciekawym, choć trudnym zjawiskiem, jest tendencja lękowych mężczyzn do wywierania presji seksualnej. Badania Brassarda i współpracowników wykazały, że mężczyźni o lękowym stylu przywiązania częściej postrzegają swoje partnerki jako unikające seksu i stosują bardziej uporczywe naciski, aby do niego doprowadzić. Z kolei lękowe kobiety mogą zgadzać się na niechciany seks, bojąc się dezaprobaty lub odejścia partnera.

Badania wykazują, że lękowy styl przywiązania u mężczyzny ma istotny wpływ na unikanie seksu przez partnerkę, ale zależne jest to od stylu przywiązania kobiety.

Oto kluczowe wnioski z badań Brassarda i współpracowników:

• Wpływ na kobiety o bezpiecznym stylu przywiązania: Najsilniejszy negatywny wpływ lękowego mężczyzny obserwuje się u kobiet o niskim poziomie lęku przed odrzuceniem (bardziej bezpiecznych). Kiedy taka kobieta jest w związku z lękowym mężczyzną, jest bardziej skłonna unikać stosunków seksualnych.
• Mechanizm unikania: Kobiety te mogą zauważać i odczuwać swoje unikanie seksu szczególnie wtedy, gdy ich partner w sposób lękowy zabiega o intymność. Potrzeba bliskości lękowego mężczyzny może być dla nielękowej kobiety trudna do zaakceptowania lub przytłaczająca.
• Presja seksualna: Lękowi mężczyźni mają tendencję do postrzegania swoich partnerek jako unikających seksu i w rezultacie wywierają na nie silniejszą presję, aby doprowadzić do zbliżenia. Robią to, aby uzyskać zapewnienie o zaangażowaniu partnerki i bliskości.
• Reakcja obronna: Z perspektywy terapeutycznej wskazuje się, że kobiety zgłaszające „niskie pożądanie” mogą w rzeczywistości doświadczać spadku ochoty na seks właśnie jako reakcji na naleganie partnera, który poprzez seks szuka uspokojenia własnych lęków.
• Brak efektu u lękowych kobiet: Co ciekawe, jeśli kobieta sama charakteryzuje się wysokim lękiem przed odrzuceniem, lęk partnera nie powoduje u niej zwiększonego unikania seksu. W takich parach (oboje lękowi) często odnotowuje się wręcz wyższą częstotliwość kontaktów seksualnych, ponieważ oboje partnerzy mogą używać seksu jako narzędzia do redukcji niepokoju w relacji.

Lękowy styl przywiązania mężczyzny może prowadzić do błędnego koła: mężczyzna czuje lęk i naciska na seks, co powoduje, że kobieta (zwłaszcza ta o bezpiecznym stylu przywiązania) czuje się przytłoczona i zaczyna unikać seksu, co z kolei jeszcze bardziej nasila lęk i presję ze strony mężczyzny. Zatem widzimy wpływ stylu przywiązania na życie seksualne pary.

Większość wcześniejszych badań skupiała się na studentach, jednak Audrey Brassard, Phillip R. Shaver i Yvan Lussier postanowili zbadać 273 francusko-kanadyjskie pary pozostające w stałych związkach. Ich praca rzuca nowe światło na to, jak wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach zmienia się pod wpływem interakcji między partnerami.

Główne wnioski z tego badania są następujące:

1. Interakcja stylów: Najniższa częstotliwość współżycia występuje w parach, gdzie oboje partnerzy mają wysoki poziom unikania.
2. Męski lęk i kobiece unikanie: Kiedy lękowy mężczyzna jest w związku z kobietą o niskim poziomie lęku, częstotliwość seksu spada, ponieważ kobieta częściej unika zbliżeń, czując presję partnera.
3. Fantazje: Kobiety rzadziej fantazjują o partnerze, jeśli same wykazują styl unikający lub gdy ich partner jest unikający.
4. Problemy seksualne: Mężczyźni zgłaszają więcej problemów (np. z erekcją), gdy zarówno oni, jak i ich partnerki są w dużym stopniu unikający.

Warto zauważyć, że wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach jest modulowany przez czas trwania relacji i obecność dzieci. Dłuższy staż związku oraz posiadanie potomstwa naturalnie korelują z rzadszym współżyciem, co jest szczególnie widoczne u kobiet, które często pełnią główną rolę opiekuńczą.

Analiza wyników badań prowadzi do jasnych konkluzji. Pozabezpieczne style przywiązania (lękowy i unikający) są skorelowane z niższym poziomem satysfakcji, mniejszą przyjemnością z seksu oraz częstszym występowaniem przymusu lub unikania. Zrozumienie, jak wygląda wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach, może być przełomowe dla par borykających się z problemami w sypialni.

Terapeuci par mogą wykorzystać tę wiedzę, aby pomóc partnerom rozpoznać ich wzorce. Na przykład kobieta o „niskim pożądaniu” może w rzeczywistości reagować unikaniem na lękową potrzebę bliskości partnera, który poprzez seks szuka potwierdzenia własnej wartości. Praca nad budowaniem „bezpiecznej bazy” w związku pozwala zredukować lęk przed odrzuceniem i potrzebę dystansowania się, co w konsekwencji otwiera drogę do bardziej satysfakcjonującej i wolnej od presji seksualności.

Wpływ stylu przywiązania na życie seksualne w stałych związkach jest wszechobecny. Nasze wczesne doświadczenia z opiekunami kształtują modele operacyjne, które przenosimy do łóżka z naszymi dorosłymi partnerami. Świadomość tych mechanizmów to pierwszy krok do budowania głębszej, zdrowszej intymności.

O wpływie lęku napisałam inny artykuł „Jak lęk wpływa na seksualność kobiet”.